Dankzij het Vertrouwensexperiment kan Ingrid weer aanhaken  

Ingrid Boef geeft haar leven een 10. Maar het is haar niet allemaal aan komen waaien. Ze ging door een diep dal van schulden en had jaren nodig om haar ontspoorde leven weer op de rails te krijgen. Daarbij viel ze terug op een levenslange liefde: het haken. 

TEKST: NICK J. SWARTH

Haar leeftijd zie je niet aan haar af. De hartstocht en aanstekelijke geestdrift van Ingrid Boef dragen nog bij aan haar jeugdige uitstraling. Toch staat ze inmiddels zes decennia in het leven, heeft ze drie kinderen en het nodige achter de kiezen. Maar hoe zwaar sommige periodes in haar leven ook waren, haar lust for life liet haar niet in de steek. 

Haar armoedeval week in weinig af van het gebruikelijke scenario. Het leven van een mens heeft veel weg van een spoorwegnet waarop elke dag een aantal treintjes rijdt. Als een van die treintjes ontspoort, heeft dat gevolgen voor het hele netwerk. En als dat treintje toevallig het geldtreintje is, komt het hele raderwerk tot stilstand. 

In het geval van Ingrid vloeide het onheil voort uit een scheiding. Na de breuk bleef ze zitten met torenhoge schulden. Al tijdens de relatie bleek haar partner geen ster in het betalen van rekeningen. Toen Ingrid op 46-jarige leeftijd beviel van zoon Luuk kwam ze erachter. Omdat er complicaties waren werd ze opgenomen in het Sophia Kinderziekenhuis. “Ik kreeg een factuur voor de ambulance”, vertelt ze. “Ik ontdekte dat hij de premies niet betaalde. De baby was ook niet verzekerd.”

Diep in het rood

De onbetaalde rekeningen stapelden zich op. De schuldeisers stuurden deurwaarders. Ingrid deed net of ze er niet was. Gordijnen dicht en baby Luuk stilhouden. Er hingen aanzeggingen op de deur. Zijn computer en zijn auto gingen in de openbare verkoop. Op kritieke momenten bleek haar partner een kei in het ritselen van geld. “Hij heeft geld getoverd”, zegt Ingrid. “Hij betaalde dan bijvoorbeeld de laatste belastingschuld, zodat we weer even verder konden.”

Met pijn en moeite hielden ze de treintjes op de rails. Pas na de scheiding ontdekte Ingrid hoeveel schulden er bij haar lagen. Het raderwerk kwam knarsend tot stilstand. Daar zat ze, alleen met een kind in Dalem-Zuid, diep in het rood. Het trok een zware wissel op haar gezondheid. Haar bloeddruk ging door het plafond. 

“Schulden, de druk van de gemeente, van Werk & Inkomen, moeder op je 46e. Het was te veel. Om mijn bloeddruk in de gaten te houden en te vermijden dat de bovendruk door de kritieke grens van 200 zou razen droeg ik de hele dag een bloeddrukband. Ik slikte medicijnen.”

Naar de Voedselbank

De verplichte bezoeken bij Werk & Inkomen werkten allesbehalve kalmerend. “Ik voelde me er behandeld als een nummer in een kaartenbak. Op zeker moment stond ik zonder benzine en had een parkeerbon. Ja, zegt de coach, je kunt ook uit de Reeshof komen op de fiets. Hij kent mij niet, kent mijn situatie niet. Leer dan eerst de persoon kennen, voordat je je met z’n leven gaat bemoeien!”

Hoe krijg je je leven terug op de rails? Via Maatschappelijk Werk kwam Ingrid terecht bij Stichting Blut. “Stichting Blut heeft me zo goed geholpen! Zij openden een rekening. Ik kreeg een pasje. Van het leefgeld dat ze storten moet je zien rond te komen. Aanvankelijk was het € 60, later € 80. Daarmee moet je het doen. De rest van de rekeningen betalen zij. Ik had leningen waarop veel rente rustte. Die werd kwijtgescholden.” De auto moest het veld ruimen. “Ik kocht een brommertje. Dat schee er iedere keer mee uit. Ik dacht vaak: als ik nu een vijver tegenkom, gooi ik die brommer erin!”

Ze zag zich genoodzaakt om naar de voedselbank te gaan. “Blut zei: je hebt er recht op, dus ga! Toen ik in die rij stond, in de kou, tussen al die mensen met tassen, ik kon wel jánken”, weet ze nog. “Kijk ons nou staan. Luuk met een rugzakje, ik met tassen aan het stuur… Je moet je trots opzij zetten, want het is super wat je krijgt, maar je denkt: jeetje! Aan de andere kant: ze doen veel voor kinderen. Zo konden we toch steeds Luuks verjaardag vieren en Sinterklaas ging aan onze deur niet voorbij.”

Zoon Luuk duikt geregeld op in het gesprek. Daarbij valt steeds weer op met hoeveel liefde en genegenheid Ingrid over hem praat. Gevoelens van een moeder voor haar kind, ben je geneigd te denken. Maar het gaat een stuk dieper. 

“Op het moment van de scheiding was hij drie jaar. Ik heb ‘m in m’n eentje opgevoed. Als hij er niet was geweest, was ik misschien in bed gekropen.” Zonder dat de peuter zich ervan bewust was, gaf hij zijn moeder zo een spreekwoordelijke schop onder de kont. 

Intussen is Luuk een zorgzame tiener, die helpt waar hij kan. Hij is haar steun en toeverlaat. “Met z’n tweeën komen we er goed uit. Moet ook. De schuldsanering is een driejarig traject. Kom je er ooit nog uit?! Zo voelt het soms. Als ik minder goed in mijn vel zat, heb ik heb vaak gedacht: je kunt een voorbeeld nemen aan Luuk!”

Eigen initiatief

Bij de gemeente had Ingrid te kennen gegeven dat ze interesse had om een eigen bedrijfje te beginnen. Werk & Inkomen zette tenslotte het licht op groen. “Er belde iemand: we hebben al een jaar niets van u gehoord. U zei dat u iets voor uzelf wilde beginnen?” vertelt Ingrid. “En dat klopt. Sinds jaar en dag haak ik. Haken is voor mij ontspannend, relaxend. Ik doe het al heel mijn leven. Daar wilde ik iets mee doen. Haken voor baby’s.”

Spannend was het wel. “Moet ik naar zo’n man van Werk & Inkomen met mijn haakwerk, die denkt: komt er zo’n haaktrutje… Hij zei: we moedigen niet iedereen aan om een eigen bedrijfje te beginnen, maar u wel.” Ze kreeg van de gemeente een borduurmachine en werd gekoppeld aan een ondernemerscoach. 

Nu is ze de trotse eigenaresse van een eigen bedrijfje, Rakkie Kakkie (“Zo noemde ik de kinderen altijd.”). Het liep van meet af aan als een trein. De slungelige aap, het doddige eendje, de olifantenrammelaars, ze zijn stuk voor stuk vertederend.  

“Ik haak babydekentjes, mutsjes, knuffels. Particulieren kunnen bij mij een bestelling plaatsen. Ik maak ze op maat. Jij kiest het model, het formaat en de kleuren die jij leuk vindt. Mensen vertellen het aan elkaar door. Zo kom ik aan nieuwe opdrachten.” 

Het bleef niet bij particulieren. Een groothandel gaf haar de opdracht om vijftig rammelaars te haken. En toen ze voor de lol het logo van het babymerk Frogs & Dogs haakte, viel dat dermate in de smaak dat het bedrijf er vijftig bijstelde. “Ik heb Luuk laten timen. Hoe lang doe ik over één oor, over vijftig oren? Dat is in totaal negen uren oren haken. En dan heb je alleen nog maar oren. Een tijdrovende klus. Ik heb het gewoon druk!”

Toch kan ze er op dit moment nog niet van leven. “Ik zit in de bijstand en mag een percentage houden. Om ervan te kunnen leven zou ik werk moeten uitbesteden. Nu ben ik in mijn eentje. Wat als ik iets aan mijn handen krijg? Dan is alles meteen weg. Van de andere kant heb ik een bepaalde stijl van haken. Je zou het werk kunnen uitbesteden, in China bijvoorbeeld. Maar hoe gaat dat dan lopen?”

Extra kans

Een eigen bedrijf brengt allerlei verantwoordelijkheden met zich mee. Er komt meer bij kijken dan alleen het haken van knuffels. Ingrid wist van zichzelf dat ze minder goed is in de omgang met de computer en het voeren van de administratie. Toen de mogelijkheid zich voordeed om deel te nemen aan het Tilburgse Vertrouwensexperiment greep ze die kans aan. In januari 2018 ging het experiment van start.

Uitgangspunt is om te onderzoeken of er goede alternatieven zijn voor het boemanbeleid dat gemeenten maar al te vaak loslaten op burgers in de bijstand. Hoe kun je de negatieve beleving over de gemeentelijke bemoeienis omzetten in een positieve? Wat doet het met mensen als zij op een andere manier begeleid worden, met meer persoonlijke aandacht, minder regels en/of meer keuzevrijheid?

Om dit te onderzoeken zijn 800 deelnemers ingedeeld in vier groepen. In de ene groep gelden minder regels. In de andere groep krijgen mensen meer begeleiding. In enkele groepen mogen deelnemers een extra deel van hun bijverdiensten houden en krijgen ze bij het vinden van een baan een bonus. Ook is er een groep waarbij niets verandert. Op deze manier wordt duidelijk welke aanpak het beste werkt. 

Wereld van verschil

Ingrid vond dat ze niets te verliezen had. Voorheen voelde ze zich door de gemeente constant opgejaagd. “Ze praten over je alsof je de hele dag maar op je reet op de bank zit. En als je eens hulp zoekt, is er niemand die tijd heeft. Dus oké, ik doe wel mee aan dat experiment. Ik werd ingedeeld in groep 3. Je hebt dan meer contact en wordt intensiever begeleid. Als je binnen twee jaar werk vindt, krijg je een bonus. Ik heb veel voordeel gehad van de cursussen ‘ondernemen’. Ik heb ze allemaal gevolgd. Om zicht te houden op mijn financiën zit ik nog steeds vrijwillig bij een coach.”

De nieuwe aanpak heeft voor haar uitstekend gewerkt. “Je voelt je geen nummer meer, maar een mens, met unieke karaktertrekken. Dat maakt een wereld van verschil. Bij het Vertrouwensexperiment gaat het over jou. Mijn coach vraagt eerst iets en staat niet meteen met een oordeel klaar. Ze ‎luistert, biedt hulp en denkt mee. Het draait nu niet meer om ‎de regeltjes, maar om de méns.” 

Ook op andere vlakken maakt zo’n aanpak het leven een stuk aangenamer. Besmuikt lachend vertelt Ingrid over het voorval met haar gehoorapparaatjes. “Die zijn zo klein dat ik ze op een gegeven moment per ongeluk met het kookafval de vuilnisbak in heb geveegd! Eens in de vijf jaar krijg je er bij het ziekenfonds een vergoeding voor. Maar ik had ze pas twee jaar…”

Nieuwe kon ze niet betalen, dus dan maar zonder, halfdoof door het leven. Om zo’n probleem aan te pakken zijn mensen nodig die buiten de gebaande paden durven te treden. Mensen die zeggen: jij hebt een probleem, dat gaan we regelen. En die vond ze. “Binnen twee weken was het geregeld. Nu heb ik een nieuw paar Philips-oorbellen.”

Mocht er al sprake zijn van enige scepsis over het Vertrouwensexperiment, dan heeft de praktijk daar komaf mee gemaakt. “Je moet geen vooroordeel hebben, zo van ‘o, dat is toch niks!’ Nee toch, weer zoiets… Moet je zien hoe positief het heeft uitgewerkt! Ik slik ook geen pillen meer voor mijn hoge bloeddruk. Ze zouden overal zo’n Vertrouwensexperiment moeten doen.”

Nooit meer terugvallen

Ingrid is lid van de Quiet Community. Ook die draagt bij aan de kwaliteitsimpuls die haar leven kreeg. “Er zijn superleuke aanbiedingen. Luuk houdt van gezelligheid. Hij gaat graag uit eten en binnenkort gaan we naar de Griek. We hebben een leuk leven. Ik lach veel. We zijn gelukkig, al hebben we geen bakken met geld. Op een schaal van 0 tot 10? Ik zeg: een tien!”

Het was een hobbelig, ongelijkmatig traject. “Ik ben uit een heel diep dal gekropen. Luister, ik ga niet lopen vragen, ik ga het zelf doen. Als je het probeert en positief blijft, dan kom je eruit. Maar het gaat niet zomaar, even hup en klaar. Ik ga ervoor zorgen dat ik nooit meer terugval in zoals het was.”

En waarom stoppen bij tien? Ingrid dendert in gedachten alvast door. “Mijn gevoel zegt dat er nog iets gaat komen. Het gaat me nu voor de wind. Ik denk dat ik nog een klapper ga maken. Ik heb nog te veel ideeën in mijn hoofd. Een geboortekaartje bijvoorbeeld, met een kleine knuffel eraan. En ik zou graag een project doen voor kinderen met een beperking. Ik heb daar een leuk idee voor, echt super, maar dat ga ik hier nog niet verklappen.” En mocht er ooit iemand aan haar vragen: wat ben jij nou aan het doen? Dan zegt ze: “Aan het leven natuurlijk!”

Wil je meer weten over Ingrids ondernemende activiteiten? De website van Rakkie Kakkie vind je hier. Meer informatie over het Vertrouwensexperiment vind je op de site van gemeente Tilburg.