De groeiende balans van Heleen

“Er rust een groot taboe op armoede. Velen zullen zeggen dat het je eigen schuld is. Natuurlijk komen er mensen in de schulden doordat ze te veel spullen kopen. Duizenden misschien wel. Bij mij zit het anders.” De Dordtse Heleen is open, recht voor zijn raap en zelfs strijdvaardig. “Het is mijn schuld niet. Ik heb een vreselijke relatie achter de rug. Dáár zit de oorzaak. Het gaat langzaam maar zeker beter met me. Maar nog niet zo lang geleden stond mijn leven op z’n kop.” In 2017 komt, na zeventien jaar, een eind aan haar relatie. Een gezinssituatie met huiselijk geweld, die Heleen samen met haar zoon en dochter ontvlucht. De breuk sleept lang voort en eist zijn tol. “We hadden een koophuis samen. De verkoop heeft jaren geduurd. Het werd constant uitgesteld, terwijl ik verder wilde met mijn leven. Dat was emotioneel en financieel zwaar. Nu ben ik eindelijk in rustiger vaarwater. Wat ik het liefste wil? Gewoon weer gelukkig zijn.”

TEKST: RUTGER RIJKEN-VROLIJK

Heleen wordt geboren in Rotterdam en woont ondertussen al heel wat jaar in Dordrecht. “Mijn verhaal begint bij mijn ouders. M’n vader was altijd aan het werk en mijn moeder heeft schizofrenie. Er was dus niemand die voor ons kon zorgen. Ik kon nooit echt kind zijn, snap je, want ik probeerde het gezin een beetje draaiende te houden. Toen ik tien was gingen mijn ouders uit elkaar. Het voelde alsof mijn vader mijn moeder in de steek liet. Ik kon dat niet aan en werd in één klap volwassen. Emotioneel bedoel ik dan. Want verstandelijk bleef ik een kind. Mijn zusje ging er anders mee om. Ze ontvluchtte de situatie en ging haar eigen gang.” Heleen woont eerst een tijd bij haar vader, om vervolgens op haar vijftiende in een internaat te belanden.

“Tot mijn achttiende had ik niet echt een thuis. Ik heb een groot gedeelte van mijn jeugd als het ware moeten missen. Viel tussen wal en schip. Ik ontwikkelde een leerachterstand en zat altijd op speciale scholen omdat ik niet mee kon. Ik kon best leren hoor, maar omdat mijn thuissituatie belabberd was ging het gewoon niet. Emotioneel heb ik genoeg meegekregen. Maar op school heb ik gewoon veel gemist.” Vanaf haar achttiende krijgt Heleen een Wajong-uitkering want werken, dat zit er met haar historie niet in. Nadat ze haar ex heeft leren kennen krijgen ze twee kinderen. “Het ouderschap gaf regelmatig gedoe tussen mijn ex en mij. Ik zat sowieso niet lekker in mijn vel. Het was altijd wat. Zo wilde mijn dochtertje lange tijd niet alleen slapen. Dan lag ik op het randje van het bed. Dat is heftig, ik heb twee jaar slecht geslapen.”

Op zoek naar een lichtpuntje

Haar relatie verslechterd. “Ik zag het op den duur niet meer zitten. Zelfs niet toen we al uit elkaar waren. Het betalen van alle rekeningen, de hypotheek, de vaste lasten. We hadden nog altijd samen een huis en waren toeslagpartners, dus ik kon zelf geen toeslagen aanvragen.” Na drie moeizame jaren wordt het huis eindelijk verkocht. Mede dankzij het inschakelen van een advocaat. “Dat moest wel. Jammer genoeg moest ik hem ook betalen en zat ik weer zonder geld. Omdat ik altijd zuinig ben geweest en alleen kocht wat nodig was, had ik wel wat kunnen sparen. Maar het was zuur toen dat geld in een klap op was.” Naast de financiële kant, begint ook de emotionele kant van het verhaal haar op te breken. Heleen komt gelukkig in contact met een psycholoog. “Fijn om met iemand te kunnen praten. Uiteindelijk ben ik onder begeleiding van een psychiater ook begonnen met antidepressiva. Een lichte dosis om mezelf een beetje rustig te houden. Ik was na al die jaren ontzettend gestrest en voelde me depressief. Je gaat maar door hè. Als je zoveel ellende meemaakt in je leven, dan veroorzaakt dat littekens. Ook bij mijn kinderen. Dat is vreselijk om te zien voor een moeder. Daarom wist ik één ding zeker: ik moet door.”

Inmiddels is de storm gaan liggen. Heleen gaat psychisch vooruit en heeft een nieuwe vriend. “Dat is heel fijn. Hij heeft me echt door de situatie heengetrokken en met me meegeleefd. Ook ben ik hartstikke trots op mijn kinderen. Ondanks alles doen ze het gewoon goed. Mijn zoontje vliegt overal met gemak doorheen. Mijn dochter is een ander verhaal, zij is heel verlegen. Sinds kort heeft ze een vriendinnetje en spreekt ze af en toe iets af. Dat zijn voor mij kleine geluksmomentjes. Als je niemand hebt, dan is het leven zwaar. En ik kan het weten want vroeger had ik nagenoeg geen vrienden. Ik wilde dat eigenlijk ook niet, voelde me niet begrepen.” Heleen vindt het belangrijk om te benadrukken dat armoede ook kinderen raakt. Het is een van de redenen dat ze dit interview überhaupt wilde doen.

Vrolijk dankzij Quiet

“Ik ken Quiet via de Voedselbank,” vertelt Heleen, “daar zaten ze achter een tafel om members te werven. Ze waren toen net gestart. Ik heb mezelf ingeschreven en kreeg al snel de eerste aanbieding, een pakket van Bakker Bart met Valentijnsdag. Dat kwam mooi uit! Hartstikke leuk, met allerlei broodjes en croissantjes. Het maakte me meteen vrolijk. De laatste tijd heb ik meerdere aanbiedingen van de kapper gekregen. Het is echt fijn om dat soort dingen ook eens te kunnen doen hoor.” De komende jaren hoopt Heleen deze vrolijkheid steeds vaker te gaan voelen. “Ik wil mijn vorige leven definitief afsluiten en samen gaan wonen met mijn vriend en de kinderen. Die gedachte maakt me gelukkig.”

Zwerfboekenbieb

Dat er weer ruimte komt voor geluk blijkt ook uit Heleens ambitie om een zwerfboekenbieb te beginnen. Ze legt uit: “Ik ben met veel plezier leesmoeder op school. Dat is zó leuk. Laatst las ik het boekje ‘SuperZwerver’ van Daniëlle Schothorst voor. Het gaat over een jongetje dat een boek in zijn fietskratje vindt. Op het boek zit een sticker met daarop de woorden ‘Neem me mee!’ en in het boek zit een code. Hij vraagt zich natuurlijk af hoe dat boek in zijn fietskratje is gekomen. Het blijkt een zwerfboek te zijn, een boek dat je mag lezen en vervolgens weer mag laten zwerven zodat het bij een ander kind terechtkomt. Het boek inspireerde me. Het is namelijk speciaal geschreven om aandacht te vragen voor Kinderzwerfboeken, een initiatief om meer kinderen op speelse wijze te kunnen laten lezen. Overal in Nederland, ook in Dordrecht, zijn zwerfboekenstations. Dat zijn een soort minibibliotheken waar kinderen gratis boeken kunnen halen om vervolgens weer door te geven. En ik wil er nu ook een opzetten! Er zijn kinderen die geen boeken hebben thuis, omdat hun ouders het gewoon niet kunnen betalen. Dankzij een zwerfboekenstation kunnen ze tóch lezen.”

Heleen heeft inmiddels contact gelegd met de directrice van de school van haar kinderen én met Quiet Drechtsteden om het plan van de grond te krijgen. “De ideeën zijn er en iedereen vond het een superleuk idee,” vervolgt ze trots. “Ik ben alvast boeken gaan inzamelen en heb stickers besteld voor op de boeken. Met de codesticker die aan de binnenkant van ieder boek komt kan iedereen op internet bekijken waar het boek vandaan komt en waar het allemaal is geweest. De boeken gaan echt op reis, hartstikke gaaf.”

Ze hoopt ‘haar’ boekenstation samen met de lerares van haar dochter op te gaan zetten en wie weet ook in samenwerking met Quiet. “Ik heb geen baan en ben thuis voor de kinderen. Maar dat betekent niet dat ik niet wíl werken. En vrijwilligerswerk is ook werk! Uiteindelijk wil je in je werk, betaald of niet, gewaardeerd worden en plezier hebben. Als je dat niet voelt, dan heb je er ook geen zin in. Met mijn zwerfboekenplan heb ik écht iets leuks gevonden. Iets waar ik ontzettend veel energie van krijg!”