De indrukwekkende reis van Leticia

In 2006 verhuist Leticia met een koffer vol ambitie van het Caribische eiland Sint Maarten naar het Groningse Stadskanaal. “Ik ben opgegroeid tussen hardwerkende, zelfstandige vrouwen. Armoede kende ik niet. Van kinds af aan wilde ik ook zo’n ‘independent woman’ worden. Mijn eigen onderneming starten. Leren, proberen, groeien. En andere mensen helpen. Want dát is mijn levensdoel.” Haar droom verandert in een nachtmerrie wanneer ze in 2008 in de schulden raakt. Inmiddels klautert Leticia vol energie uit dit dal. Toch wil ze wat ze heeft meegemaakt niet vergeten of verbergen. “Ik heb weer hoop. Dus deel ik mijn verhaal om ook ánderen hoop te geven.”

TEKST: RUTGER RIJKEN-VROLIJK
FOTO’S: ROOS PIERSON

Hard werken. Dat is wat Leticia (33) van huis uit heeft meegekregen. Eerst in Stadskanaal en later in Groningen is dit dan ook precies wat ze doet. “In 2007 werd ik moeder en startte ik met de mbo-opleiding International Business Studies. Ik wilde mezelf ontwikkelen en mijn dochter alles kunnen geven. Naast mijn opleiding werkte ik daarom keihard om rond te komen. In datzelfde jaar kreeg ik een relatie. Het ging goed en ik zou met hem gaan samenwonen. Nadat ik een makelaar een flinke som geld had betaald, bleek dat mijn vriend was vreemdgegaan. Weg relatie. Weg geld.” Leticia spreekt de woorden kalm en beheerst uit. Berustend bijna. “Daar zijn m’n schulden begonnen. Míjn schulden. Want ík maakte de fout om die man te vertrouwen. Ik was naïef en kwetsbaar. Zo zit het.” Leticia maakt indruk. Niet alleen vanwege haar krachtige uitstraling, maar ook door de indrukwekkend open manier waarop ze haar verhaal vertelt.

Leticia’s schuldenproblematiek is aanvankelijk nog te overzien. Maar het gaat al snel van kwaad tot erger. “Ik dacht ‘waarom betaal ik mijn zorgverzekering eigenlijk elke maand?’ Met dat geld kon ik bijvoorbeeld ook mijn telefoonrekening betalen. Dan kwam die verzekering later wel. Maar ‘later’ had ik ineens geen werk meer. Toen kon ik niets meer betalen of aflossen. Ik vond dat ik een goed plan had, maar deed dingen zonder de gevolgen te kennen.” Uiteindelijk zoekt ze professionele hulp. Want met een dochter, een studie en oplopende schulden houdt ze heel wat ballen in de lucht. “Via het maatschappelijk werk kwam ik in contact met een budgetcoach. We hebben alles samen op een rijtje gezet en een budgetplan gemaakt. Want ik wilde de controle nóóit meer verliezen.”

Het tij lijkt even te keren. Maar het is gek genoeg haar studie waardoor ze de volgende klap krijgt uitgedeeld. “In 2009 moest ik plots 2000 euro terugbetalen aan de Belastingdienst. Omdat ik als student ook studiefinanciering ontving, had ik ten onrechte alleenstaandetoeslag gekregen. Het budgetplan kon in de prullenbak. Soms kon ik wat aflossen. Maar voor elke 50 euro die ik niet op tijd betaalde, kwam er in een aanmaning 300 euro bovenop. Ik kwam langzaam in een routine: naar school, mijn dochter naar de opvang, mijn dochter ophalen en dan naar huis. Ik ging nauwelijks meer naar buiten en mijn schulden namen alleen maar toe.”

De liefde van haar leven

“Gelukkig was 2009 ook een mooi jaar,” vertelt Leticia. “Toen heb ik mijn man ontmoet. We kenden elkaar van school. Hij volgde dezelfde studie als ik maar was al een jaar verder. Het leek me niet slim om meteen in een relatie te stappen, ik wilde hem eerst goed leren kennen. Vanaf het begin van ons contact ben ik eerlijk geweest over wat er in mijn leven speelde. Of het moeilijk was om hem over mijn schulden te vertellen? Nee. Ik vond dat ik open kaart moest spelen. Ook over het feit dat ik mijn schuldenprobleem graag wilde oplossen! Ondanks alles durfde hij het met me aan. In de eerste twee jaar van onze relatie hebben we samen geprobeerd om mijn schulden af te lossen. Ik had twee banen naast mijn studie. Mijn man werkte in de avonduren en hielp overdag met het huishouden en de opvoeding van mijn dochter.”

Hoe prachtig de roze wolk waarop Leticia en haar kersverse gezinnetje zitten bij vlagen ook is, er zijn op den duur nauwelijks eindjes over om aan elkaar te knopen. Drie verschillende schuldeisers willen in totaal 3000 euro zien. Geld dat er niet is. Leticia vertelt: “Dit bedrag werd snel hoger. Deurwaarders legden beslag op mijn loon, zodat we ook de huur en de kinderopvang niet meer konden betalen. Rond diezelfde tijd raakte ik zwanger van onze tweede. Mijn man en ik hebben toen besloten om alle problemen even op pauze te zetten. In de hoop dat het misschien makkelijker zou worden. We woonden inmiddels samen en lieten de aanmaningen opstapelen. Na de geboorte van de baby, dán zouden we wel verder zien. Niet slim natuurlijk. Ons leven kreeg toen opnieuw een onverwachte wending; mijn man verloor zijn baan. We zaten in het nauw en klopten aan bij de gemeente voor hulp. Men verwees ons door naar de Kredietbank. Ik was blij: er zou een eind komen aan onze situatie!” Aldaar blijkt dat de spreekwoordelijke gifbeker voor Leticia en haar gezin nog niet leeg is.

Geen ‘hulp’ maar ‘hel’

Men windt er geen doekjes om en vertelt Leticia dat ze moet stoppen met haar studie om in aanmerking te komen voor een schuldhulpverleningstraject. De studiefinanciering die ze ontvangt telt namelijk mee als inkomen. Maar stoppen met iets dat haar uitzicht op een beter leven geeft? Dat gaat Leticia te ver. “Stoppen zou een mentale en financiële klap betekenen. Want zonder diploma geen goede baan. En zonder goede baan geen geld om onze schulden af te betalen.” Helemaal zonder opties is ze niet. Ze zoekt contact met een bewindvoerder die haar financiën in beheer neemt.

Al snel wordt duidelijk dat het gaat om een oplichter die zijn eigen zakken vult. Leticia’s schulden nemen toe, ook wanneer een tweede bewindvoerder precies hetzelfde doet als de eerste. “Zij moeten je hélpen! In plaats daarvan profiteren ze van mensen die niks hebben. Inmiddels ging ik naar de Voedselbank en dreigde ik mijn woning uit te moeten. Mijn schulden waren groter dan ooit. Ik was bang. Bang om ook mijn kinderen te verliezen.” Gelukkig komt het niet zover. In 2016 vindt Leticia een betrouwbare bewindvoerder en begin 2019 komt ze terecht in een schuldsaneringstraject. “Onze schuld neemt nu echt af. Dat voelt goed. Ja, ik heb veel verdriet gehad. Ook ben ik boos op het gebrek aan controle op slechte bewindvoerders. Maar ik accepteer dat het allemaal zo gelopen is. Ik weet nu hoe mijn gezin en ik kunnen leven met weinig geld. We plannen ons leven beter.”

Vrijwilligerswerk en geluksmomenten

Quiet heeft een bijzondere plek in het leven van Leticia. Naast member is ze ook vrijwilliger van het eerste uur. Vol enthousiasme vertelt ze over haar kennismaking met Quiet: “Toen Quiet Groningen opstartte wilde ik graag helpen. Het idee van het aanbieden van geluksmomenten met behulp van sponsors sprak me direct aan. In die tijd heb ik mijn verhaal gedeeld met nieuwe members. Ik weet wat het is om in armoede te leven. Welke opties je hebt om hulp te krijgen. Die kennis wilde ik delen. Ik vind Quiet een prachtig initiatief omdat ze echt aandacht voor je hebben. De geluksmomenten die Quiet mogelijk maakt zijn zó belangrijk voor me. Ik weet dat ik zelf verantwoordelijk ben voor mijn schulden. Maar ik werk keihard om eruit te komen, om positief te blijven, en dan is bijvoorbeeld een etentje in een mooi restaurant heel erg fijn. Je voelt je dan weer even ‘normaal’, snap je? Dankzij Quiet hebben we ook een kinderfeestje in een klimpark kunnen organiseren voor mijn dochters verjaardag. Deze geluksmomenten geven ons veel kracht.”

Inmiddels is Leticia geen vrijwilliger meer. Maar ambassadeur voor Quiet blijft ze voor de rest van haar leven: “Heel veel mensen verbergen hun armoede. Maar ik vind het juist goed dat Quiet de wereld laat zien dat we ons best doen. Dat we ondanks onze schulden ook gewoon ménsen zijn. Het belangrijkste is trouwens de goedkeuring van jezelf. Je mag er zelf in geloven dat je je best doet en dat je geluksmomenten verdient. Daar staat Quiet in mijn ogen voor.”

Een nieuwe koffer vol ambitie

Opluchting. Dat is wat Leticia vooral voelt nu ze weet dat ze over drie jaar met een schone, schuldenvrije lei kan beginnen. Plannen voor die schone lei heeft ze genoeg. “Ik heb een mbo-diploma International Business Studies én een hbo-bachelordiploma International Facility Management op zak. Ik ben vooral op die laatste héél trots. Straks wil ik eerst een fulltime baan. Daarna wil ik verder studeren, nog een diploma halen. Over tien jaar heb ik mijn eigen onderneming waarmee ik jonge, alleenstaande moeders ondersteun, heeft mijn man een leuke baan en zijn mijn drie kinderen aan het studeren. Als gezin zetten we ons samen in voor mensen die met armoede te maken hebben. Hopelijk kunnen we ook een keer op vliegvakantie als gezin. Dat zouden mijn kinderen geweldig vinden!” Een nieuwe, stevige koffer vol ambitie voor Leticia. Een bron van inspiratie voor anderen.

Ze heeft veel geleerd, vertelt ze. Om dankbaar te zijn en om ondanks alles te blijven genieten van het leven. “Natuurlijk ben ik soms bang om weer in de schulden te raken. Een gevoel dat nog wel even zal blijven. Maar dankzij Quiet heb ik in ieder geval eens per maand een geluksmoment voor mezelf of mijn gezin. Ik ben gelukkig en gezegend.”